دات نت نیوک
پنجشنبه 22 آذر 1397
 
تاريخچه زنجان:
بناي شهر زنجان را بيشتر به اردشير بابكان ساساني منتسب دانسته‌اند. حمدالله مستوفي مي‌نويسد اردشير بابكان بعد از بناي اين شهر آنرا شهين يا شاهين (به معناي منسوب به شاه) ناميد. درلغتنامه دهخدا در سرواژه شهین چنین آمده: شهین نام شهر زنگان است و معرب آن زنجان باشد، شهري بود بزرگ در میان ری و آذربایگان، مخفف زندگان یعنی اهل کتاب زند(معروف‌ترین کتاب آيين زرتشتي ساسانی) است. با گذشت زمان زندیگان، زنگان شده و با ورود اسلام به ايران نام زنگان به زنجان تغيير يافته است. فتح زنجان توسط اعراب در زمان خلافت عثمان و توسط سردار عرب براءبن عازب صورت گرفت و در اين دوره، زنگان، شهري آباد و پرنعمت بوده است. در دوره اسلامي جزو منطقه جبال يا عراق عجم محسوب مي‌شد.
در قرون چهارم و پنجم هجري قمري، زنجان به علت داشتن چراگاه‌هاي وسيع، مورد توجه قبيله‌هاي ترك‌نژاد قرار گرفت و قبيله‌هاي گوناگون ترك در زنجان و نواحي مختلف آن، بويژه در چمن سلطانيه مسكن گزيدند.
در حمله مغول، شهر زنجان و آبادي‌هاي اطراف آن آسيب فراوان ديد. اما ايلخانان مغول به اين شهر توجه فراوان نشان دادند. مخصوصاً سلطان محمد خدابنده، از زماني كه مذهب تشيع را پذيرفت، در توسعه اين ناحيه كوشيد و زمينه تبديل آن به يك مركز اسلامي را فراهم كرد تا پس از آن در اندك زماني به يكي از مراكز مهم سياست و تجارت تبديل شد.
زنجان از اواخر دوره افشاريه با عنوان ولايت خمسه واحد مستقلي بود كه والي داشت. در مورد وجه تسميه خمسه دو نظريه وجود دارد: 1- به سبب وجود پنج منطقه شامل زنجانرود، ابهررود، ايجرود، سجاسرود و بزينه‌رود بود. 2- علت دوم كه مي‌تواند قريب به واقعيت باشد وجود پنج طايفه در اين منطقه شامل افشار، مقدم، اوصانلو، بيات و خدابنده‌لو بود.
تاريخ زنجان در سده‌هاي بعدي نيز گزارشگر حوادث مختلف سياسي است. اين شهر شاهد رويدادهاي سياسي، اجتماعي و مذهبي نظير قيام ملامحمدعلي منتسب به بابيه، انقلاب مشروطه، تاخت و تاز نظام ارباب رعيتي، درگيري دموكرات‌هاي آذربايجان و ... بوده است. هرچند برخي از اين رويدادها، رهاوردي جز ناملايمات فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي براي مردم اين شهر نداشته است، اما هرگز فرهنگ استعماري در اين شهر نفوذ نكرده است و اكثر قريب به اتفاق مردم همچنان در حفظ شعاير مذهبي و سنتي خود پابرجا و استوار باقي مانده‌اند. اين منطقه زادگاه بزرگاني چون شيخ شهاب‌الدين سهروردي و علماي نامي همچون ميرزا ابوالقاسم مجتهد، حكيم هيدجي، رئيس بلديه‌يي مانند علي اكبرخان توفيقي (شهردار)، شاعر نامداري چون حسين منزوي بوده است كه مايه فخر فرهنگ ايراني و اسلامي هستند.