دات نت نیوک
یکشنبه 27 آبان 1397
1-بقعه قيدار نبي (ع)
نام قيدار كه بنا به روايت گوناگون قبر حضرت قيدار نبي(ع) ،از سلسله جليله و اجداد حضرت رسول اكرم (ص)مي باشد ،كه قسمتي از نصب وي را چنين مي شمارند:
سلامان بن ثبت بن حمل بن قيداربن اسماعيل بن ابراهيم (ع) مي باشدكه بيست و پنجمين  جد پيامبر اسلام بوده است چنانچه اشاره گرديد قبر حضرت قيدار (ع) كه از اصلاب شامخ و ارحام مطهر مي باشد ،با عنایت به اسناد ومدارک موجود پیشینه تاریخی این بنا بسیار روشن است نخستین وقدیمی ترین سند متعلق به سال 719 هجری قمری است . در  اطراف بقعه حجرات فراواني قرار دارد . حوزه علميه و محل تحصيل اجتماع طلاب و روحانيون مي باشد و در اين حوزه اساتيد علوم ديني و طلاب زيادي مشغول تحصيل هستند وجود مقبره ي قيدارنبی (ع) در رونق اين شهرسهم بسزايي داشته و  در اعياد و مناسبتهاي مختلف زائران بسياري را پذيرا مي باشد.

 

 

 

 
2-  مسجد جامع قيدار نبي (ع)
مسجد جامع قيدار : این مسجد تاریخی مربوط به دوره قاجاریه در دوران سلطنت ناصرالدین شاه قاجار وبه دستور جهانشاه خان امیرافشار ساخته شده است كه  امروزه محل اجتماع و برگزاري نماز عبادي سياسي جمعه مي باشد.مساحت مسجد حدود 450 متر مربع و به سبك شبستاني ساخته شده است.ستونهاي گردو قطور سنگي بار طاقهاي آجري را بردوش مي كشند.براي جلوگير ياز رانش طاقها در هنگام زلزله و همچنين مقاومت بيشتر آنها تمامي پا طاقها به وسيله تيرهاي چوبي به همديگر متصل شده اند.نماي بيروني مسجد آجري است ومسجد داراي سر در ورودي و  دو مناره به سبك دوره قاجار است.

 

 

3- مسجد جامع سجاس

این مسجد در جنوب غربی شهر فعلی سجاس و در نزدیک رودخانه سجاسرود قرار دارد در زمان حال به جمعه مسجد معروف است که یکه از آثار تاریخی برجسته منطقه به شمار میرود پلان این بنا به شکل مربع از بناهای چهار طاقی همراه با گنبدی تقریبا تخم مرغی شکل به سبک شبستان بزرگ گنبد دار که جرز های چهارگانه سنگینی گنبد را بر عهده گرفته اند ساخته شده است.این بنا به شکل چهار گوش و دارای ابعادی به طول 11 متر از بیرون و ضخامت دیوار های آن حدود 1/5 متر استکه دو مدخل ورودی در سمت غرب بنا دارد که فاصله آنها از هم 1/5 متر است که احتمالا به حیاط یا بیرون باز می شده است قرینه آنها درضلع شرقی نیزموجود می باشد            .
این بنا تماما از آجر و خشت همرا با ملاط  وگچ  وخاک ساخته شده بطوری که قسمت خارجی بنا از آجرهایی به ابعاد 10*20*20 سانتیمتر بطور ساده و یکنواخت ساخته شده  و پی بنا به نقل از اهالی از سنگ لاشه و ساروج ساخته شده و از کف فعلی به اندازه 5 سانتیمتر پایین است.
کف از آجرهای چهلار گوش مفروش است.                                                         .
بیرون بنا با آجر نماکاری شده  که با ملاط و ساروج بند کشی شده است .ارتفاع فعلی بنا از کف زمین تا شروع گوشواره ها در چهار گوشه بنا در حدود 7 متر و ارتفاع کنبد گشواره تا پای گنبد تقریبا 2 متر و در گوشه های بنا به طرز جالبی جهت ایجاد چند ضلعی  ودر نتیجه تشکیل فرم دایره جهت ایجاد گنبد تو رفتگی هایی را ایجاد کرده است و ارتفاع گنبد تقریبا به 4 متر می رسد .ارتفاع کل بنا از کف زمین حدود 14 متر است.
با توجه به سبک معماری این بنا را به دوره سلجوقی نسبت میدهند ولی در نزدیکی محراب یک قسمت کوچکی از نمای آجر کاری ریخته شده و در پشت این لایه نمای دیگری با تزئین مخصوص خود که با دیوار اصلی بنا ساخته شده که احتمالا این رویه اصلی دیوار بوده است که رویه دوم بعدها با ملاط گچ و آجر با تزئینی که کاملا با آن فرق دارد کار شده است .

 

 

شیوه معماری داخل این بنا در کلیه موارد جزئیات شبیه شبستان گنبد مسجد جامع قزوین می باشدکه یادگار دوره سلجوقی است .پس میتوان گفت که مسجد جامع سجاس در حدود 478 هجری قمری ساخته شده است. که البته دو کتیبه متعلق به این دوره وجود دارد که هیچ کدام تاریخ ندارند
این بنا از داخل به شکل چهار گوش  که چهار گوشه آن چهار فیلپوش  مشابه  هم  جهت ایجاد گنبد بر روی جرزهای چهار گانه استوار گردیده ،پا طاق فیلپوشها بر روی تخته قطور احتمالا از جنس درخت سنجد و یا گردو می باشدکه با مواد مخصوص اشباع شده مپلپی شکل که با دیوار زاویه 45 درجه می سازد قرار گرفته است .چهار فیلپوش در حد فاصل آنها و چهار طاق نما ها متنا وبا قرار گرفته اند.با قوس 5 و7 پلان مربع را جهت نشاندن گنبدمدور آماده ساخته است .بالای فیلپوشها طاق نما های زیبایی قطار بندی شده که بدینو سیله گردی کامل را جهت اجرای عرقچین گنبد فراهم نموده است.

 

گنبد مسجد که از نوع گنبد های یک پو ششی است که تماما با آجر اجرا شده است و تزئینات آن منحصرا به نقش ستاره ایرانی (ستاره پنج پر)محدود بوده که از که از آجر پدیدار گردیده است.
قسمت داخل بنا تا حلقه گنبد با آجر نما ساخته شده واز ملاط ساروج بند کشی شده است .جهت تزئین و نما سازی داخل مسجد از گچ بریها و کتیبه های بسیار ارزنده و قابل چشمگیر در قسمتهای مختلف بنا استفاده شده
بطوریکه در داخل بنا 4 کتیبه  دورتا دور بنا به چشم میخورد .
کتیبه نخست در ساقه گنبد است که سرتاسر ساقه گنبد  با اندازه 40 سانتیمتر ایجاد شده  که با خط نسخ ابتدایی گچ بری شده است و احتمالا همزمان با احداث بنا بوده است .از قسمت بالای این خطوط تا انتهای گنبد هیچ نوع تزیین گچی و غیره به چشم نمی خورد ولی در بعضی جاها در قسمت داخلی آثار تزئینات گره ای گچبری جزئی به چشم می خورد .
قسمت دوم تزئینات مربوط به فیلپوشها است که به خط ثلث نوشته شده که این کتیبه با توجه به سبک نوشته احتمالا در دوران ایلخانی نوشته شده باشد. 
در زیر فیلپوشها 3 کتیبه بسیار جالب و ارزنه ای  که بزرگترین آنها به عرض حداقل 50 سانتیمتر در گرداگرد مسجد روی گچ نوشته شده است.متن کتیبه سوره مبارکه الملک آیه 67 قرآن کریم است . این کتیبه با دو خط موازی از بالا و پایین محدود و محصور شده و با گچ بریهای بسیار زیبا و طرحهای اسلسمی پر کار در زمینه آبی دیده می شود . در بالای خطوط کتیبه کوچک دیگری به خط کوفی (مربوط به اوایل قرن 5)دیده می شود
تزئینات گنبد از داخل منحصرا به نقش ستاره ایرانی محدود بوده که از آجر پدیدار گشته است.

در وسط دیوار جنوبی محراب مجلل مسجد در راستای قبله از گچ ساخته شده بطوری که معلوم است این محراب همزمان با ساخت بنا احداث نشده بلکه بعد ها این محراب را از دیوار کنده وبا گچ آن را ساخته اند . به دلیل اینکه محراب دیگری در پشت محراب اصلی وجود دارد که از شکاف های محراب فعلی دیده می شود.

 

 

 

 

4-حسينیه تاريخي كرسف:

حسینیه كرسف  در زمان جهانشاه‌خان و به دستور وی توسط معماری از اهالی شیراز در مكاني كه در طول سالها محل نصب علم محرم بود بنا گردیده است. این حسینیه از معدود حسینیه‌های شمال‌غرب کشور است که با نقشه روباز (حیاط مرکزی) و رواقهای دورتادور آن ساخته شده است. از لحاظ ساختار معماری و نقشه به کار رفته در نوع خود بی‌نظیر است.
علاوه بر حیاط و رواقها دو شبستان در شمال و جنوب ساخته شده بود که امروزه یکی از آنها پابرجاست. مصالح به کار رفته در ساخت این بنای زیبا، آجر و ملاط آهک می‌باشد.
 با بررسی حسینیه تاریخی کرسف چنین برمی‌آید که اساس معماری این بنا مانند سایر بناها تابع شیوه، سنت و سبک رایج زمان خود بوده است. این بنا به دستور امیرجهانشاه‌خان افشار و توسط استاد ملاقلی شیرازی که از اهالی شیراز بود به سبک معماری دوره اسلامی و با طراحی دقیق و ظرافتی بی‌نظیر ساخته شده است.
این بنا به شکلی ساخته شده که وسط آن حیاط بزرگی قرار دارد و در اضلاع شش‌گانه آن ایوانهایی شش ضلعی به ارتفاع چهار متر بالاتر از سطح زمین و با طاق‌نماهای آجری زیبایی بنا گردیده است. مصالح به کار رفته در اين حسينيه  شامل سنگ، آجر، گل و گچ و آهك می‌باشد. در ضلع شمالی و جنوبی این بنای عظیم شبستانهایی قرار دارد که از‌ آنها استفاده‌های مختلفی می‌شده است. این حسینیه با انگیزه مذهبی و بیشتر برای اجرای برنامه تعزیه‌خوانی ساخته شده است.
. بام این بنا مسطح و با شیب کم‌ ساخته شده است و تمام در و پنجره‌ها و تورفتگیهای دیوارهای حیاط و اتاقها با سقف هلالی ساخته شده‌اند.
در آجرکاری نمای بیرونی ایوانها و طاق‌نماها اشکال هندسی وکنگره‌های منظم بسیار زیبایی به کار رفته و نکته قابل توجه در این بنا این است که تمام اضلاع آن در قرینه هم قرار گرفته‌اند به نحوی که اشکال هندسی و طاق‌نماهای ضلع‌شمالی با جنوبی و ضلع‌شرقی با غربی قرینه هم هستند.
در سردرب ورودی این بنا طرحی شبیه طاس‌کلاه (کلا‌ه‌خود) که جنگ‌آوران در دوره اسلامی برسر خود می‌گذاشتند ساخته شده که حکایت از مذهبی بودن این بنا دارد. احداث چنین بنایی با حیاط باز مرکزی سابقه طولانی در معماری ایران دارد و نمونه آن را می‌توان در کاخ اشکانی آشور ملاحظه کرد. در ادوار اسلامی نیز از پلان چنین بناهایی برای بنیاد بناهای مذهبی و غیرمذهبی مانند مدارس، مساجد و کاروانسراها استفاده می‌شد.
در جنوب‌شرقی بنا درب ورودی آقایان و در ضلع‌ جنوب‌غربی آن درب مختص بانوان تعبیه شده است. دیوارهای ضخیم پشت این حسینیه به بیش از هشت متر می‌رسد که بالای پشت‌بام نیز به اندازه یک‌متر جان‌پناه برای آن درست شده است و از پشت‌بام هم برای تماشای مراسم استفاده می‌شود. در خاتمه باید گفت حسینیه تاریخی کرسف يكي از زيباترين بناهاي معماری ایرانی بوده و معرف ذوق هنری و اسلامی و مهارت معماران آن هم‌چون ملاقلی شیرازی است. این بنا علاوه بر ارزش هنری از دیدگاه مسائل اجتماعی و مذهبی نیز حائز اهمیت فراوان بوده و همه ساله بازديد كنندگان فراواني را در ماههاي محرم و صفر به خود جلب مي كند.

 

 

 

5- سد تاريخي كرسف: 

سد تاريخي كرسف تنها سازه آبي تاريخي در شمال غرب كشور مي باشد كه در شهرسر سبز كرسف در حوزه شهرستان خدابنده قرار گرفته است. دو نظر در مورد اين سد تاريخي وجود دارد اول اينكه با توجه به ساختار سد كه شباهت زيادي به معماري دوره ساساني دارد و آبرفت و رسوبات پشت آن كه قريب به 12 متر مي رسد، مي توان گفت كه ريشه در معماري ساساني دارد ولي اين موضوع نياز به بررسي بيشتري دارد. دوم اينكه به گفته بعضي از اهالي منطقه اين سد توسط جهانشاهخان امير افشار در منطقه شكارگاهي وي ساخته شد و به همراه آن بناهايي ديگري جهت استراحت ايشان در هنگام شكار در ضلع غربي سد ساخته شده بود كه هم اكنون نيز بقاياي آنها قابل مشاهده است. ديوار سد از سنگ و ملات ساروج ساخته شده است و داراي دو برج پشتيبان نيمدايره اي بزرگ مي باشد به مقاومت ديواره سد در برابر فشار آب كمك مي كرده است. كه ارتفاع تاج سد به بيش از 12 متر مي رسيده است.در طول سالهاي گذشته كه منطقه داراي چشمه هاي طبيعي بسيار پر آب بود تمامي آبهاي مازاد مصرف كشاورزان به اين سد هدايت مي شد.و منظره بسيار زيبايي در كنار باغات انبوه ميوه و همچنين حيوانات وحشي در شكارگاه جهانشاهخان افشار بوجود مي آورد.

 

 

6- حمام تاريخي زرين رود:

حمام تاريخي زرين رود يكي از حمامها زيباي تاريخي در شهر زرين رود مي باشدكه در دوره قاجار ساخته شده است.اين حمام داراي بخشهاي مختلف مانند :راهروي ورودي، رختكن،سربينه،گرمخانه و ...مي باشد كه در كنار يكديگر با ملات آجر،سنگ،آهك و ...ساخته شده است.سقف آن گنبدي با طاقهاي جناقي ساخته شده و پايه طاقها بر ستونهاي سنگي 8 ضلعي با سر ستونهاي مربعي شكل استوار است.اين حمام يك طبقه پايين تر از كوچه مجاور ساخته شده كه در زمستان به خوبي گرماي داخل را حفظ مي كرده است.

 

 

7-دژ الرج سهرورد:

تپه تاريخي دزليج يا دژ الريج سهرورد يكي از آثار تاريخي شهر سهرورد مي باشد كه به احتمال از قلعه هاي بسيار زيبا در منطقه جنگلي سهرورد بوده است.محل قرار گيري آن در سمت جنوبي شهر كنوني سهرورد و در ميان انبوه باغات ميوه بوده است.اين دژ بسيار زيبا به احتمال در جريان حمله مغول ويران شده و هم اكنون بقاياي آن در داخل جنگلهاي انبوه سهرورد خودنمايي ميكند.تا كنون مطالعات جامع و حفاري هاي خاصي در مورد اين دژ صورت نگرفته و تونل زير زميني در دل اين دژ وجود دارد كه دهانه باز آن در حال حاضر در سمت شرقي قرار دارد و غار نوردان تا حدود 700 متر از آن را شناسايي و بازديد كرده اند.

 

 

 

 

8-امامزاده اسداله روستاي كسيك: 

اين امامزاده در روستاي كسيك در شهرستان خدابنده قرار دارد كه در كنار راه قيدار به گرماب قرار گرفته است.اهالي روستا آن را منتسب به نوادگان حضرت امام موسي كاظم مي دانندو به خاطر همين جايگاه و قداست خاصي در بين اهالي روستا دارد.ساختمان امامزاده تا  گوشواره ها از ملات سنگ و آهك و گچ ساخته شده است و پوشش گنبدي آن از آجر مي باشد. ارتفاع بنا حدود 4 متر و قطر دايره اي آن حدود 5/3 متر است.بنا در سمت شمالي روستا و بر بالاي بلندي قرار گرفته است و از دور قابل مشاهده مي باشد.اين بنا در سالهاي اخير توسط سازمان ميراث فرهنگي مرمت گرديده است.

 

 

 

9-غار قوشازاغا: 
قوشا زاغا  غاری است که در دامنه جنوبی کوههای شمالي كرسف و سهرورد ودر ارتفاع حدود 100 متری از دشتهای اطراف قرار گرفته است .این غارها  به خاطر دوقولو بودن در اصطلاح محلی به قوشا زاغا (زاغه دو قولو)شهرت یافته است .این غار از دشتی که در جلوی آن گسترده شده ، قابل مشاهده است و دستیابی به آن به راحتی امکان پذیر است .شیب جلوی غار به درهّ ای ختم می شود که سیلاب ها و جریان های آبی فصلی در گذشته در آن جریان داشته اند وبه احتمال زیاد قسمتی از آب مصرفی ساکنان آن را این سیلاب ها و جریان های آبی فصلی تامین می کرده است و از طرفی وجود دو منطقه پر آب کرسف و سهرورد  در منطقۀ  چشم انداز این غار خیال ساکنان آن را در خصوص تامین آب مصرفی آسوده می کرده است و از جنبه دیگر اینکه گونه های گیاهی و جانوری که در کنار این منابع زندگی می کرده اند شکار خوب و قابل دسترسی را در اختیار ساکنان آن قرار میداده و  می توانسته غذای روزانۀ آنان را تامین کند.لذا این عوامل می توانسته پناهگاه سنگی قوشازاغا را به عنوان محل مناسب وامنی برای ساکنان پیش از تاریخی این منطقه مطرح سازد.
یک نمونه سنگ مادر دیسکی، 20 تراشه و 3 تیغه از این محوطه بدست آمده است. یک تراشه سوخته در مجموعه وجود دارد. 7 نمونه هم دارای پوسته هستند. جنس دست ساخته ها شامل 6 نمونه سنگ آذرین (25%) و 18 نمونه سنگ چرت (75%) که اکثرا خاکستری هستند ساخته شده اند.
4 تراشه و 2 تیغه که همگی دارای رتوش ساده هستند و به لحاظ گونه شناسی در گروه خاصی طبقه بندی نمی شود.

 

 

 

 

9-امامزاده هفت امام روستاي منطش( در اصطلاح محلي يئدي امام):

اين امامزاده در شمال غربي روستاي منطش در حوزه شهرستان خدابنده قرار گرفته است.بنا شامل دو قسمت مربعب شكل و يك قسمت مجزا به شكل 8 ضلعي است كه با ملات سنگ و آهك وگچ ساخته شده است.به احتمال زياد بناي 8 ضلعي آن داراي ارتفاع بلندي بوده است داراي گنبدي مخروطي يا هرمي شكل بوده است كه به مرور زمان تخريب شده و  به شكل امروزي در آمده است.آنگونه كه از اسم بنا بر مي آيد احتمالا هفت مقبره  از اشخاص مقدس در اين بنا مدفون شده اند كه هويت آنها مشخص نيست و فقط آنها را به امامان و پيشوايان ديني نسبت داده اند و شايد هم همگي از يك خانواده بوده اند.در حال حاضر بنا وضعيت خوبي نداشته وبراي جلوگيري از تخريب بيشتر نياز به مرمت  دارد.